Οδηγοί & Άρθρα

 

Πρόσφατα, μέσα από μια πολύ ωραία συζήτηση που είχαμε στα social media της σελίδας μας με έναν φίλο audiophile, έπεσε στο τραπέζι ένα από τα πιο κλασικά θέματα συζήτησης γύρω από τον αναλογικό ήχο:

«Τι γίνεται με τα βινύλια των 45 στροφών; Αξίζουν τη διαφορά σε σχέση με τα κλασικά 33άρια;» Η σύντομη απάντηση είναι πως ακουστικά, τα 45άρια υπερέχουν. Όμως, η πραγματική απάντηση είναι

πως δεν υπάρχει κανένα δίλημμα. Το καθένα εξυπηρετεί έναν εντελώς διαφορετικό σκοπό και μια διαφορετική  φιλοσοφία ακρόασης. Πάμε να δούμε τι ακριβώς συμβαίνει στα αυλάκια των δίσκων μας και γιατί η

ταχύτητα παίζει τόσο μεγάλο ρόλο στον τελικό ήχο που φτάνει στα ηχεία μας. 

Ο «Χρυσός Κανόνας»: Το Mastering και η Πηγή είναι το Α και το Ω

Πριν καν αρχίσουμε να μιλάμε για στροφές, πρέπει να ξεκαθαρίσουμε τον πιο βασικό νόμο του αναλογικού ήχου: Καμία ταχύτητα δεν μπορεί να σώσει μια κακή ηχογράφηση. Η πηγή (αν πρόκειται για original analog

master tapes ή ψηφιακά αρχεία) και η δουλειά του μηχανικού στο mastering, είναι το Α και το Ω. Ένα βινύλιο 33 στροφών που έχει κοπεί με μεράκι από τις αυθεντικές αναλογικές ταινίες, θα ακούγεται πάντα μαγικά, πολύ

καλύτερα από ένα πρόχειρο "αρπαχτό" 45άρι που προήλθε από ένα συμπιεσμένο ψηφιακό αρχείο. Το βάρος (π.χ. 180gr) και οι στροφές αναδεικνύουν την πληροφορία που υπάρχει στο αυλάκι. Αν η πληροφορία είναι κακή

εξ αρχής, απλά θα ακούσετε... ένα κακό αποτέλεσμα με μεγαλύτερη ανάλυση. Έχοντας αυτό ως δεδομένο, πάμε να δούμε τι συμβαίνει όταν έχουμε εξίσου εξαιρετικό mastering και στις δύο ταχύτητες.

Η Επιστήμη πίσω από τις Στροφές (RPM)

Όλα καταλήγουν σε έναν απλό κανόνα της φυσικής: περισσότερη ταχύτητα ίσον περισσότερος χώρος για την πληροφορία.

Φανταστείτε τον ήχο σαν ένα αυτοκίνητο που πρέπει να διανύσει μια διαδρομή. Σε έναν δίσκο 33 ⅓ RPM, η βελόνα του πικάπ διαβάζει περίπου 16 ίντσες μουσικής πληροφορίας το δευτερόλεπτο (στα εξωτερικά αυλάκια). Σε έναν

δίσκο 45 RPM, η ίδια βελόνα διαβάζει περίπου 22 ίντσες το δευτερόλεπτο. Επειδή ο δίσκος γυρίζει πιο γρήγορα, τα ηχητικά κύματα που είναι χαραγμένα στο βινύλιο "απλώνονται" σε μεγαλύτερο μήκος. Δεν είναι τόσο συμπιεσμένα.

Αυτό σημαίνει ότι η βελόνα της κεφαλής σας (ειδικά αν μιλάμε για μια καλή MC) έχει πολύ περισσότερο "χώρο" για να διαβάσει τις μικρολεπτομέρειες με χαρακτηριστική ακρίβεια. 

Τα Ακουστικά Οφέλη των 45 Στροφών

Όταν ακούτε μια audiophile κοπή στις 45 στροφές (από σωστό master) σε ένα ικανό σύστημα, η διαφορά δεν είναι απλά "ψυχολογική". Είναι μετρήσιμη και άμεσα ακουστή:

• Τεράστιες Δυναμικές: Τα μπάσα έχουν περισσότερο όγκο και "σκάσιμο", ενώ οι μεταβατικές (transients) είναι αστραπιαίες.

• Πεντακάθαρες Υψηλές Συχνότητες: Επειδή τα αυλάκια δεν είναι στριμωγμένα, η βελόνα παρακολουθεί τις υψηλές συχνότητες (όπως τα πιατίνια ή τις "ανάσες" των τραγουδιστών) με χαρακτηριστική άνεση, μειώνοντας την παραμόρφωση.

• Μειωμένο Inner Groove Distortion (IGD): Το γνωστό φαινόμενο όπου τα τελευταία κομμάτια προς το κέντρο του δίσκου ακούγονται πιο "μουντά" ή με παραμόρφωση, μειώνεται δραματικά στα 45άρια.

Το Τίμημα της Απόλυτης Ποιότητας (Γιατί υπάρχουν τα 33άρια;)

Αν τα 45άρια είναι τόσο ανώτερα, γιατί δεν τυπώνονται όλα τα βινύλια έτσι; Εδώ μπαίνει ο παράγοντας της πρακτικότητας και της εμπειρίας ακρόασης.

Για να χωρέσει ένα ολόκληρο άλμπουμ στις 45 στροφές (λόγω της μεγαλύτερης ταχύτητας και των απλωμένων αυλακιών), απαιτείται ο διπλάσιος χώρος. Ένα τυπικό LP μετατρέπεται αυτόματα σε διπλό δίσκο. Αυτό σημαίνει ότι έχετε περίπου 10 με

12 λεπτά μουσικής ανά πλευρά. Κάθε δύο ή τρία τραγούδια, πρέπει να σηκώνεστε από τη θέση σας για να αλλάξετε πλευρά ή δίσκο.

Για πολλούς μουσικόφιλους, αυτό "σπάει" τη μαγεία του άλμπουμ. Το κλασικό 33άρι προσφέρει 22-25 λεπτά αδιάκοπης μουσικής ροής ανά πλευρά. Σου επιτρέπει να καθίσεις αναπαυτικά, να κλείσεις τα μάτια και να χαθείς μέσα στο έργο του καλλιτέχνη,

ακριβώς όπως το είχε οραματιστεί, χωρίς διακοπές.

Το «Κρυφό Όπλο» των 33 Στροφών: Το Half-Speed Mastering

Εδώ τα πράγματα γίνονται πραγματικά ενδιαφέροντα. Αν τα 45άρια έχουν το πλεονέκτημα της αυξημένης ταχύτητας αναπαραγωγής, υπάρχει μια εξειδικευμένη τεχνική που δίνει στα 33άρια την απόλυτη ρεβάνς: το περίφημο Half-Speed Mastering

(μια τεχνική που έκαναν διάσημη εταιρείες όπως η Mobile Fidelity - MoFi και φυσικά τα Abbey Road Studios).

Πώς λειτουργεί; Κατά τη διαδικασία κατασκευής της μήτρας του δίσκου στο εργοστάσιο (στο cutting lathe), ο μηχανικός ήχου κάνει κάτι παράδοξο: βάζει τόσο την πηγή (το master tape) όσο και τον δίσκο κοπής (lacquer) να παίξουν ακριβώς στη μισή

ταχύτητα (δηλαδή στις 16 ⅔ στροφές).

Γιατί κάνει τόση διαφορά στον ήχο; Η κεφαλή που χαράζει το βινύλιο είναι ένα μηχανικό εξάρτημα. Όταν πρέπει να χαράξει πολύπλοκες και ταχύτατες υψηλές συχνότητες σε πραγματικό χρόνο, ζορίζεται. Δίνοντάς της τον διπλάσιο χρόνο να κάνει τη δουλειά

της (λόγω της μισής ταχύτητας), χαράζει τα αυλάκια με μικροσκοπική, "χειρουργική" ακρίβεια, χρησιμοποιώντας μάλιστα λιγότερη ενέργεια.

Το αποτέλεσμα; Όταν εσείς βάζετε τον δίσκο στο πικάπ σας και τον παίζετε στην κανονική ταχύτητα των 33 ⅓ στροφών, ο ήχος "ξεδιπλώνεται". Ακούτε αδιανόητα καθαρές υψηλές συχνότητες, μηδενική παραμόρφωση και εκπληκτικό διαχωρισμό οργάνων,

πλησιάζοντας την απόδοση ενός δίσκου 45 στροφών. Το τεράστιο πλεονέκτημα; Έχετε αυτόν τον audiophile ήχο, διατηρώντας την άνεση των 22+ λεπτών μουσικής ανά πλευρά!

Το Συμπέρασμα: Τι να επιλέξω;

Στο τέλος της ημέρας, η επιλογή εξαρτάται από το πώς ακούτε μουσική τη δεδομένη στιγμή:

• Θέλετε τη μέγιστη άνεση ροής με 20+ λεπτά ανά πλευρά για να χαλαρώσετε; Το κλασικό 33 ⅓ RPM παραμένει ο βασιλιάς της πρακτικότητας.

• Θέλετε ποιότητα 45 στροφών χωρίς να σηκώνεστε από τον καναπέ κάθε 10 λεπτά; Αναζητήστε τις audiophile κοπές 33 ⅓ RPM Half-Speed Mastering. Είναι το απόλυτο "sweet spot".

• Θέλετε την απολύτως κορυφαία, raw ηχητική εμπειρία και δεν σας πειράζει η "ιεροτελεστία" του να αλλάζετε πλευρές συχνά; Βάλτε στο πλατό μια 45άρα audiophile κοπή και απολαύστε το σύστημά σας στα όριά του.

Όπως είπαμε και με τον φίλο της σελίδας μας: Για να ακούσετε όλες αυτές τις διαφορές, το σύστημά σας (και κυρίως η πηγή σας) πρέπει να μπορεί να τις αναδείξει. Ένα σωστά ρυθμισμένο πικάπ, μια ποιοτική κεφαλή και ένα διαφανές Phono Stage είναι τα "κλειδιά"

για να ξεκλειδώσετε τα μυστικά που κρύβουν τα αυλάκια, σε όσες στροφές κι αν γυρίζουν!